Спорт

     "Чурапчы улууЬа (оройуона)" муниципальнай тэриллии дьаЬалтатын спортка, физическэй культура§а отдела "2005-2010 сылларга Саха Республикатын физическэй культура уонна спорт сайдыыта" диэн туе сыаллаах программа5а уонна СР физическэй культура5а уонна спортка комитетын сыллаа5ы                         былааныгар оло^уран улэтин ыытар. Отдел начальнигынан Игнатьев Миха ил Спиридонович, суруннуур специалиЬынан   Михайлов Иннокентий  Роман ович улэлиибит.

Улууска маассабай спорду ейееччулэринэн, сурун ке5улээччиллэринэн биЬиги отделбыт иЬинэн тэриллибит федерацияларлар буолаллар. Ол курдук, бар ыта 15 федерация улууска улэлиир. Билинни кэмнэ дуобат, хайыЬар, ат спо рдун уонна национальнай ыстаныылар федерацияларын салайааччылара улуу с тас еттугэр барбыттарынан, атын дьон анана иликтэринэн улэ тохтоон тура
     Атын федерациялар салайааччыларын кытта билиЬиннэрдэххэ, хапса5а йдаЬан тустуу федерациятын И.И.Оконешников салайар, остуол тенниЬин ф едерациятын Г.В.Смирников, сууруу федер циятын А.И.Сивцева, мас тардыЬыытын федерациятын Г.К.Барашков, волейбол федерациятын Е С.Сидоров, спортинг, буулдьанан ытыы федерацият щ И.Г.Макаров, спорт национальнай керуннэрин уонна хотугу многоборье федерациятын А.И.Конкин, саахымат федерациятын Т.В.Павлова, футбол редерациятын А.А.Захаров, армрестлинг, гиря спордун федерациятын П.И .Старостин, бокса федерация гы н А.И.Федотов салайан кэллилэр.
     Ордук таЬаарыылаах, биллэр-кестер тумуктээх улэлэлээх федерацияла рынан ааттыады ба5арыллар бастакынан хапсагайдаЬан тустуу федерацияты н. БиЬиги улууспут хамаандата быйыл республика чемпионатыгар 2-е миэстэ ни ылыытыгар федерация улэтэ улахан тирэх буолла диир наадалаах. Ол кур дук, И.И.Оконешников тустуу эйгэтин кытта сибээЬин быспакка кэдьуустэ эхтик улэлэЬэр. Быйылгы 0регей ыЬыа5ар федерация улэтэ эмиэ дьэнкэтин кеЬуннэ.
Мае тардыЬыытыгар улууспут хамаандата Илин энэр кубогар чемпион наата. Бу керун- кэнники сылларга дьиьнээх  маассабай спорт керунэр кубу луйда. Угус ыччат дьарыктанар, дьахталлар  кыргыттар эмиэ сэнээрэллэр. Онон ебугэ са5аттан кэлбит керунмут киэн маассаны хабыытыгар федерация улэтэ эмиэ оруоллаах.
     Остуол тенниЬин федерациятын улэтэ былааннаахтык барарын бэлиэти ир тодоостоох. Быйыл республика чемпионатыгар эр дьокгнно уонна дьахталл арга 2-е миэстэ буолбуппут бу керуьгннэ улэ барарын, дьон дьарыктаналларын туоЬулуур. Кэлинтнти сылларга спортинынан угус киЬи дьарыктанна. Бу керункурэхтэьиилэрэ мэлдьи угус кыттааччылаах уонна керееччулээх буолар.
     Улууска тэриллилэр спортин       курэхтэЬиилэрин угус киЬи  кэтэЬэр, онон чуолаан биЬиэхэ инникитин киэнник тэнийэр, сайдар кэскиллээх керунунэн спортинг буолар. Бокса федерацията биллэр-кестер улэлэннэ. Бу федерация улэтэ хаЬыатынан мэлдьи сырдатыллар. Биллэрин курдук, хаЬыакка тахсар 6э"рт кыра да информация сана         са5алаан, ылсан эрэр спортом зннарга улахан стимул уонна киэн маассаны тардарга, хабарга улахан теЬуу куус буолар. Бу икки федерация элбэх курэхтэьиини урдук таЬымьга ыыттылар. Онон федерациялар салайааччылара И.Г.Макаров уонна В.В.Гуляев ул мэрэ атыттарга холобур эрэ буолуон сеп.
     Угус киЬк и сыл аайы ыытыллар нэЬилиэктэр икки ардыларыгар ыытыллар спорт 19 к руьгэр комплекснай спартакиада тумэр. Быйыл бэс ыйын 12-13 куннэригэр ытыллыбыт спартакиада5а 15 нэЬилиэк  курэс былдьастылар. Урукку уонн быйылгы  курэхтэЬиилэртэн кердеххе, туммуктэр, кердеруулэр куЬа5ана суохтар. Ол аата нэЬилиэктэргэ дьон, ыччат спордунан дьарыктаналлар, дьары танар кыахтаахтар. Бу тэрээЬиннэ быйыл Арыылаах, Ала5ар уонна Одьулуун курдук спортка сыЬыаннаах, кыахтаах . дьонноох-сэргэлээх улахан нэЬиллиэктэр кыттыыны ылбатылар. Ону туЬааннаах салайааччыла -
р инникитин учуоттаналлара наадалаах.
     Спорт угус  маассаны тардарыгар, дьон чел олоххо тардыЬалларыгар сурун кууЬунэн нэЬилиэктэрэ баар спорт энтузиастара уонна баЬылыктар буолаллар. Холобур быЬыытынан     быйылгы спартакиадата 420 эрэ нэЬилиэнньэлээх эрээри улахан нэьилиэктэри кэннигэр хаалларан 2-е бочуоттаах миэстэ5этахсыбыт Чакыр нэьилиэгэр ааттыахха сеп. Бу нэЬилиэчкэ улууспут чиэЬ-ин угустук кемускээбит чулуу спортсмеммыт, спорт уг5араабат энтузиаЬа Н.Н.Г.Адамов баара элбэ5и быЬаарар. Николай Николаевич спорт бары керунуннэЬилиэгэр иилиир-са5алыыр       НэЬилиэк баЬылыга Т.В.Адамовалыын биир
тылы булан былааннаахтык улэлииллэрэ ырылхайдык кестер, тумук да учугэй буолла.НэЬилиэк эр икки ардыларыгар ыытыллар спартакиада5а кэккэ уларыйыылары киллэрэри былаанныыбыт. Ол курдук, курэхтэЬпи икки беле5унэнбарара наада, ол эбэтэр лиганан курэхтэЬии буолуохтаах. Оччотугар курэхт "эЬиигэ интэриэс кууЬуруе, массабас да урдуе диэн толкуйдуубут. Маны таhынан спартакиада5а бастаабыт     нэЬилиэктэри сыл тумугунэн улахан сыаналаах бириистэринэн на5араадалааЬыны хайаан да олоххо киллэриэххэ наада.
     Улуус физкультура5а уанна спортка отделын уонна федерациялар тэрийиилэринэн быйылгы дьылга        араас таЬымнаах курэхтэЬиилэр ыытылыннылар.Ол курдук, Д.П.К.оркин тереебутэ 80 сылынан эдэрдэргэ уонна оскуола о5олоругар кену л тустууга  фестиваль тэрилиннэ. Манна 350 эдэр бе5ес куен керустэ. Манна  тэнгэ угэскэ         субулуйан эрэр Чурапчы улууЬун мас тардыЬыытыгар спордун маастардарын бириистэригэр республикатаа5ы турнир эмиэ  угус киЬини тумтэ.
В.П.Захаров кэриэЬигэр остуол   тенниЬигэр Илин эннэр кубогар биирд иилээн уонна хамаанданан бастыыр иЬин турнир, Илин энэр кубогар мас та рдыЬыытыгар бастыыр иЬин республикатаа5ы турнир, бырааттыы Ноговиц- ыннар бириистэригэр хапсадайга республикатаа5ы турнир, мас тардыЬыытыгар республика чемпионата, А.М.Догордуров 60 сааЬыгар аналлаах республикатаа5ы турнир угус киЬини тумэн тэрээЬиннээхтик ыытылыннылар. Инб элииттэр улуустаа5ы спартакиадаларыгар 6 керуннэ 70 кыттааччы кэлбитэ д -ьон физкультура5а, спортка тардыЬыыга куустээ5ин кердерер. Хадаар нэьилиэгэр ыытыллыбыт "Куйуур" республикатаа5ы курэх терут дьарыкпыт спорт керуьгэр кубулуйуон себун дакаастаата. Маны таЬынан Сылан нэЬилиэгэр С.И.Яковлев кэриэЬигэр доруоп саанан ытыыга   республикатаа5ы турнир, хаЬан ба5арар буоларын курдук, угус кыттааччыны да, керееччуну да муста.
     Улууска спорду тэрийбит теленнеех энтузиаст А.К.Софронов тереебутэ 80 сылын ере кете5уллуулээхтик бэлиэтээтибит. Бу даата5а анаммыт дьаьаллар кэмигэр уонна тэрээЬиннээхтик ыытыллалларыгар улуус комиссиятыгар, ветераннар сэбиэттэригэр, физкультуура уонна спорт институтун, культура управлениетын, республикатаа5ы спортивнай интернат-оскуола, Чурапчы орто оскуолатын салалталарыгар, республикатаар5ы ветеран спортсменнар сэбиэттэрин председателэ Гаврил Гаврильевич Сивцевкэ, "Урожай" РФСО председателэ Прокопий Прокопьевич Готовцевка, СР физкультурада уонна спортка комитетын председателэ Михаил Дмитриевич Гуляевка тугэнинэн туЬанан махтанабыт.
     Маны тэнэ элбэх улэттэн, тэрээьинтэн, суурууттэн-кетууттэн тахсар баары курэхтэЬиилэрбитигэр куус-кеме  буолбут республикатаа5ы спортивнай интернат-оскуола, физкультурнай институт, уерэх управлениетын, политехн ическай колледж, Одьулууннаа5ы лицей, культура управлениетын, ис дьыала отделын, улуустаа5ы балыыЬа, "Айыллаан" Сынньалан киинин салалталарыгар, спорт  федерацияларыгар улуус  физкультура5а  уонна спортка отделын аатыттан дирин махталбытын тиэрдэбит. Уопсайынан, биЬиги улууска спорт урут-уруккуттан урдуктук тутуллар. Дьон тэрилтэлэр спонсорство чааьыгар чугастар, утары бараллар Онон спорт маассабай еттунэн сайдарыгар дьоммут-сэргэбит улахан теЬуу буолаллар.
     Инникитин улууска профессиональнай спорду сайыннарыыга быланна ах улэ наадатын бэлиэтиибит. Маныаха улуус дьаЬалтатын иЬинэн бары еруту учуоттуур киэн" программа ылыллыан наада. Бу программа улууспут ычча ттарыттан урдуку кылаастаах спортсменнары иитэн таЬаарыыга, кинилэри ст- имуллааЬынна сыалланан соруктанан улэлиэхтээх. Онон спорт энтузиастарын, кун бугун спорт эйгэтигэр улэлэЬэ сылдьар специалистары, тренердэри спорду    есе хайдах гынан киэн арана5а таьарарга этиилэргитин, санааларгытын  этэргитигэр, куус-кеме буаларгытыгар ынырабын.